in de bewerking toont zich...

Originaliteit is een groot goed, maar ook een bewerking kan heel goed groots zijn. In de bewerking toont zich de meester.

De ware kunstenaar is ongetwijfeld iemand die iets creëert wat er nog niet was. Hij kijkt op een andere manier naar de wereld, en weet zijn unieke visie om te zetten in een kunstwerk. In het beste geval in een kunstwerk waardoor anderen na gaan denken. Of zoiets.

En dat wordt gewaardeerd. Origineel! Nergens mee te vergelijken! Hoe verzint-ie het! Deze waardering is natuurlijk terecht, maar ik vind het zelf minstens even knap (en origineel) als iemand zijn eigen visie niet loslaat op de werkelijkheid, maar op eerdere visies van anderen. Om een bestaand kunstwerk te bewerken. Uit te vergroten. Te parodiëren. Er iets aan toe te voegen. Er commentaar op te geven. En ik word helemaal blij als daarbij een grens tussen verschillende disciplines wordt overschreden. Ik heb dit in 2006 twee keer zelf mogen meemaken, in Paradiso: 'Strips in Stereo', waar striptekenaars strips hebben gemaakt bij bestaande songteksten, en de 'Avond van het liefdeslied', waar dichters songteksten hebben geschreven voor zangers.

Bij het overschrijden van een disciplinegrens moet het bestaande product geschikt gemaakt worden voor het nieuwe medium. Momenteel zit ik midden in een dergelijk proces: ik leg deze en volgende week de laatste hand aan een toneelbewerking van de roman 'De Asielzoeker' van Grunberg.

Bij een bewerking voor toneel komen genoeg vragen naar boven die beantwoord dienen te worden. Hier zijn we met zes personen dan ook al een hele tijd bezig geweest. Wat zijn bijvoorbeeld voor ons de belangrijke thema's in de roman, en waarop willen we de nadruk leggen?

In de door NT Gent gemaakte toneelbewerking van 'De Asielzoeker' ligt de nadruk op de relatie tussen hoofdpersoon Beck en zijn vriendin 'de vogel', en op de liefde en verbondenheid die zij ondanks alles voor elkaar voelen. Wij hebben een andere keuze gemaakt - die ik uiteraard nog niet ga verklappen.

Na vragen ten aanzien van de inhoud komen vragen ten aanzien van de vorm. Hoe maken we een toneelstuk? Wat voor decor willen we hebben, hoe gaan de dialogen eruitzien, waar komen de monologen? Hoe is de overgang tussen verschillende scènes, welke middelen hebben we om het publiek duidelijk te maken wat voor iemand Beck is? En keuzes ten aanzien van de vorm hebben weer invloed op de precieze inhoud: wat laten we zien (en wat niet), wat vertellen we (en wat niet), wat laten we het publiek zelf uitvinden?

Genoeg vragen, genoeg keuzes te maken. Ik zou er nog wel even over door kunnen gaan, maar ik laat het hierbij, en bij de opmerking dat het maken van een bewerking een ontzettend inspirerend en creatief proces is.

En, voor het geval u het zich afvraagt: nee, het 'in de bewerking toont zich de meester' mag u niet opvatten als borstklopperij. Ik poogde louter een woordspeling te maken. Noem het een bewerking van een bestaande uitdrukking...